Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng

Chủ tịch Hồ Chí Minh - người khai sinh nền báo chí cách mạng

Lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngày 21/6/1925, tại Quảng Châu (Trung Quốc), Nguyễn Ái Quốc sáng lập Báo Thanh Niên - cơ quan ngôn luận của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Sự kiện này đánh dấu sự ra đời của nền báo chí cách mạng Việt Nam, mở đầu cho một dòng báo chí mới mang bản chất cách mạng, lấy mục tiêu phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người làm lẽ sống.

Không chỉ là người sáng lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn là nhà báo cách mạng lỗi lạc. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Người đã sử dụng báo chí như một vũ khí sắc bén để truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, giác ngộ quần chúng, tổ chức lực lượng cách mạng và đấu tranh chống áp bức, bất công. Với hàng nghìn bài báo được viết bằng nhiều thứ tiếng, đăng tải trên nhiều tờ báo trong và ngoài nước, Người đã để lại một di sản báo chí đồ sộ, giàu giá trị lý luận và thực tiễn.

Điều đặc biệt là Hồ Chí Minh không chỉ làm báo bằng tài năng mà còn bằng một triết lý báo chí rất rõ ràng. Người luôn đặt ra những câu hỏi căn cốt đối với người cầm bút: “Viết cho ai?”, “Viết để làm gì?”, “Viết như thế nào?”. Theo Người, báo chí phải phục vụ cách mạng, phục vụ Nhân dân; mỗi tác phẩm báo chí phải mang lại giá trị thiết thực, góp phần nâng cao nhận thức, cổ vũ cái đúng, phê phán cái sai và thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội.

Từ thực tiễn hoạt động báo chí của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Báo chí của ta thì cần phải phục vụ Nhân dân lao động, phục vụ chủ nghĩa xã hội, phục vụ đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà, cho hòa bình thế giới”². Quan điểm đó trở thành nền tảng tư tưởng, định hướng xuyên suốt cho sự phát triển của nền báo chí cách mạng Việt Nam trong suốt hơn một thế kỷ qua.

Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng - tư tưởng lớn của chủ tịch Hồ Chí Minh

Bài nói chuyện tại Đại hội lần thứ III của Hội nhà báo Việt Nam ngày 8/9/1962, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ”³. Câu nói ngắn gọn nhưng hàm chứa những nội dung tư tưởng sâu sắc về vị trí, vai trò, trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp của người làm báo.

Trước hết, lời dạy của Người khẳng định báo chí là một bộ phận của sự nghiệp cách mạng. Người làm báo không đứng ngoài cuộc sống, không đứng ngoài sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc mà là những người trực tiếp tham gia vào cuộc đấu tranh vì chân lý, lẽ phải và những giá trị tốt đẹp của xã hội.

Nếu người chiến sĩ trên mặt trận quân sự bảo vệ độc lập, chủ quyền bằng súng đạn thì người làm báo bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc bằng ngòi bút, bằng thông tin trung thực, khách quan và có trách nhiệm. Trong những năm tháng kháng chiến, biết bao nhà báo đã trực tiếp có mặt trên các chiến trường, vừa tác nghiệp vừa chiến đấu, nhiều người đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp cách mạng. Họ là minh chứng sinh động cho hình ảnh người làm báo - chiến sĩ mà Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh.

Đồng thời, đặt ra yêu cầu cao về bản lĩnh chính trị của người làm báo. Là chiến sĩ cách mạng, người làm báo phải tuyệt đối trung thành với mục tiêu, lý tưởng của Đảng; có lập trường tư tưởng vững vàng; không dao động trước những khó khăn, thách thức và các luồng thông tin sai trái. Trong bối cảnh hiện nay, khi các thế lực thù địch đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình”, lợi dụng không gian mạng để xuyên tạc chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, vai trò của báo chí cách mạng càng trở nên quan trọng.

Người làm báo phải là lực lượng tiên phong trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ. Đây không chỉ là trách nhiệm nghề nghiệp mà còn là trách nhiệm chính trị của mỗi nhà báo cách mạng.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn đặc biệt coi trọng đạo đức nghề nghiệp của người làm báo. Theo Người, người làm báo phải trung thực, khách quan, khiêm tốn, gần dân, hiểu dân và nói lên tiếng nói của Nhân dân. Báo chí không được tô hồng thành tích, không được xa rời thực tiễn cuộc sống, càng không được lợi dụng nghề nghiệp để phục vụ lợi ích cá nhân.

Người từng nhắc nhở: “Chưa điều tra, chưa nghiên cứu, chưa biết rõ, chớ nói, chớ viết”⁴. Đó không chỉ là yêu cầu về phương pháp làm báo mà còn là chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, đòi hỏi người cầm bút phải tôn trọng sự thật, kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm đối với những gì mình viết ra.

Người chiến sĩ báo chí trong kỷ nguyên số

Bước vào thời đại số, báo chí đang đứng trước những cơ hội và thách thức chưa từng có. Sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông mới đã làm thay đổi căn bản môi trường hoạt động báo chí.

Ngày nay, thông tin được lan truyền với tốc độ gần như tức thời. Bất kỳ ai cũng có thể trở thành người sản xuất và chia sẻ thông tin. Điều đó tạo ra môi trường cạnh tranh khốc liệt giữa báo chí chính thống với các nguồn thông tin trên mạng xã hội. Cùng với những tiện ích to lớn, môi trường số cũng kéo theo sự xuất hiện của tin giả, tin sai sự thật, thông tin độc hại, thông tin chưa được kiểm chứng, gây ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống xã hội.

Trong bối cảnh đó, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về trách nhiệm của người làm báo càng trở nên thời sự. Là chiến sĩ cách mạng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa, người làm báo hôm nay không chỉ cần giỏi chuyên môn nghiệp vụ mà còn phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng và tinh thần trách nhiệm cao đối với xã hội.

Đặc biệt, trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, nhiều khâu trong hoạt động báo chí có thể được hỗ trợ bởi công nghệ. Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo. Trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra nội dung, nhưng không thể thay thế khả năng cảm nhận thực tiễn, sự đồng cảm với cuộc sống và tinh thần phụng sự cộng đồng của người cầm bút.

Người làm báo hôm nay cần chủ động thích ứng với chuyển đổi số, làm chủ công nghệ mới, đổi mới phương thức tác nghiệp và sáng tạo các sản phẩm báo chí đa nền tảng. Song dù công nghệ có phát triển đến đâu thì những giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng vẫn phải được giữ vững, đó là tính Đảng, tính nhân dân, tính trung thực, tính chiến đấu và tính nhân văn.

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong hoạt động báo chí hiện nay còn thể hiện ở việc tăng cường đi cơ sở, gần dân, sát dân, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân. Mỗi tác phẩm báo chí phải xuất phát từ hơi thở cuộc sống, phản ánh chân thực thực tiễn, góp phần giải quyết những vấn đề đặt ra từ cơ sở và lan tỏa những giá trị tích cực trong xã hội.

Người làm báo không chỉ phản ánh cuộc sống mà còn góp phần định hướng dư luận xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước, củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội và lan tỏa những điều tốt đẹp. Đó cũng chính là biểu hiện sinh động của tinh thần “chiến sĩ cách mạng” trong điều kiện mới.

***

Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam là dịp để mỗi người làm báo thêm tự hào về truyền thống vẻ vang của nền báo chí cách mạng, đồng thời ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình trước Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng” vẫn là kim chỉ nam cho hoạt động báo chí cách mạng Việt Nam.

Giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, không ngừng học tập, đổi mới sáng tạo và phụng sự Nhân dân chính là cách thiết thực nhất để những người làm báo hôm nay tiếp tục xứng đáng với niềm tin mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó; góp phần xây dựng nền báo chí cách mạng Việt Nam chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, đồng hành cùng dân tộc trong kỷ nguyên phát triển mới.

Chú thích

1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. CTQG Sự thật, Hà Nội, 2011, t.13, tr.466.

2. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. CTQG Sự thật, Hà Nội, 2011, t.12, tr.166.

3. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. CTQG Sự thật, Hà Nội, 2011, t.13, tr.466.

4. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. CTQG Sự thật, Hà Nội, 2011, t.5, tr.346.

 TS. Trần Ngọc Nhiều (Học viện Chính trị khu vực III)